Sau phẫu thuật cố định cột sống L4-L5 khoảng 5 năm, người bệnh xuất hiện đau chân tái diễn, sau đó đau lưng ngày càng tăng. Có thời điểm bà chỉ đi được 4-5 bước đã phải nằm nghỉ. Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, các bác sĩ xác định tổn thương ở tầng kế cận, đồng thời phải xử lý hệ thống vít cũ bằng phương pháp nội soi.

Đi vài bước đã phải nằm

“Nhiều khi đi 4-5 bước là bác phải quay lưng lại, rồi nằm. Chứ không thể đi được nữa.”

Đó là tình trạng của bà T.T.X (74 tuổi, ngụ tỉnh Đồng Tháp) trước khi đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ điều trị.

Khoảng 5 năm trước, bà X. từng phẫu thuật cột sống thắt lưng, cố định vùng L4-L5 bằng hệ thống vít. Sau khoảng 2 năm, đau chân xuất hiện trở lại. Người bệnh đã điều trị nội khoa, tập vật lý trị liệu và tiêm phong bế nhưng không cải thiện.

Bà tiếp tục được phẫu thuật nội soi giải ép rễ thần kinh. Sau mổ, tình trạng đau cải thiện, nhưng không lâu sau cơn đau tái diễn với mức độ nặng hơn, lần này kèm đau lưng. Người bệnh khó ngồi, đi đứng khó khăn và những sinh hoạt thường ngày bị ảnh hưởng rõ rệt.

“Ở nhà lúc đầu bác đau ít ít, bác uống thuốc giảm đau rồi cũng tập. Rồi từ từ đau càng ngày càng nhiều. Tới chuyến này nó đau nhiều quá rồi, chứ để vậy thì không chịu nổi.”– bà X. chia sẻ.

Tổn thương ở tầng kế cận

Theo BS.CKI Nguyễn Quang Hưng – Trưởng đơn vị Phẫu thuật thần kinh Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, qua thăm khám và hình ảnh học, vùng cột sống từng được phẫu thuật vẫn ổn định, trong khi tổn thương gây chèn ép rễ thần kinh xuất hiện ở tầng phía trên.

Sau phẫu thuật cố định cột sống, các đoạn cột sống kế cận có thể chịu những thay đổi về cơ học và tải trọng. Cùng với quá trình thoái hóa tự nhiên và các yếu tố khác, những thay đổi này có thể góp phần dẫn đến bệnh lý tầng kế cận ở một số người bệnh.

Ở trường hợp này, người bệnh vừa có triệu chứng liên quan đến chèn ép thần kinh, vừa có vấn đề về cấu trúc cột sống. Sau khi các phương pháp điều trị bảo tồn không đạt hiệu quả, ê-kíp phải cân nhắc phương án phẫu thuật phù hợp.

Thách thức từ hệ thống vít cũ

Điểm khó của ca bệnh là người bệnh đã từng phẫu thuật và có sẵn hệ thống vít cố định cột sống của một hãng khác.

“Khó khăn thứ nhất là khó khăn về kỹ thuật. Khó khăn thứ hai là khó khăn về dụng cụ.” BS. Nguyễn Quang Hưng cho biết.

Theo bác sĩ, việc phẫu thuật lại trên vùng cột sống từng can thiệp đòi hỏi xử lý các thay đổi sau những lần mổ trước. Trong trường hợp này, hệ thống dụng cụ cũ không tương thích với dụng cụ hiện có, khiến việc tháo vít trở thành một trong những thách thức của ca mổ.

BS.CKI Nguyễn Quang Hưng cho biết: Ê-kíp lựa chọn tiếp cận bằng phẫu thuật nội soi để giải ép thần kinh, xử lý tổn thương ở tầng kế cận, đồng thời tháo hệ thống vít cũ và đặt lại hệ thống vít mới qua đường tiếp cận ít xâm lấn.

Các tổng quan y văn cho thấy phẫu thuật nội soi có thể được sử dụng ở một số trường hợp bệnh lý tầng kế cận sau cố định cột sống, với ưu điểm về mức độ xâm lấn, mất máu và thời gian nằm viện so với phẫu thuật mở trong những nhóm bệnh nhân phù hợp. Tuy nhiên, chỉ định cần được cá thể hóa theo tình trạng thần kinh, cấu trúc và độ vững cột sống của từng người bệnh.

Sau mổ, người bệnh đã có thể tự đi lại

Trước phẫu thuật, người bệnh cho biết chỉ đi vài bước đã phải nằm nghỉ. Sau mổ, bà có thể tự đi lại và thực hiện các sinh hoạt cơ bản trong những ngày đầu.

Khi được hỏi về cảm giác lúc đi lại, bà nói: “Thấy đi cũng được chứ không có đau. Mà bữa nay bác khỏe thì thấy cũng khỏe hơn nhiều.”

Theo BS.CKI Nguyễn Quang Hưng, không phải mọi trường hợp đau trở lại sau phẫu thuật cố định cột sống đều cần mổ mở hoặc tiếp tục cố định thêm. Tùy nguyên nhân, mức độ chèn ép thần kinh, tình trạng cấu trúc và độ vững cột sống, bác sĩ có thể cân nhắc giải ép đơn thuần hoặc kết hợp các phương pháp khác.

“Nếu như cơ thể của chúng ta không cần phải thay đĩa đệm hay cố định thêm thì chúng ta có thể chỉ cần mổ nội soi để giải phóng thần kinh.”– BS. Nguyễn Quang Hưng nói.

Cần đánh giá khi đau tái diễn sau phẫu thuật

BS.CKI Nguyễn Quang Hưng khuyến cáo người bệnh từng phẫu thuật cột sống cần tuân thủ hướng dẫn sau mổ và tái khám khi xuất hiện triệu chứng mới hoặc triệu chứng tăng dần như đau lưng, đau lan xuống chân, tê yếu hoặc hạn chế vận động.

Việc xuất hiện đau trở lại sau nhiều năm không đồng nghĩa với việc người bệnh chắc chắn phải tiếp tục một cuộc mổ lớn. Nguyên nhân cần được đánh giá bằng thăm khám và hình ảnh học để lựa chọn phương án điều trị phù hợp.

Trường hợp trên được điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, với phương án phẫu thuật nội soi được lựa chọn trong bối cảnh người bệnh đã từng cố định cột sống và có hệ thống dụng cụ cũ khác hãng.

Điều đặc biệt, người bệnh trong câu chuyện này chính là mẹ của TS.BS Trần Chí Cường.

Sau những ngày điều trị tại bệnh viện, bà không chỉ vui vì mình có thể đi lại mà còn xúc động khi chứng kiến các bác sĩ và nhân viên y tế chăm sóc người bệnh.

“Bác cũng nhờ ơn trên phù hộ cho các bác sĩ có bàn tay cứu được người, giúp đỡ mà không phải riêng về mình bác Cường, mà hết tất cả bác sĩ.” – bà X. xúc động nói.

Kim Cương, ảnh: Đức Thịnh, Tuấn Anh