Việt Nam đang già hóa dân số nhanh chóng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về chăm sóc sức khỏe và bảo đảm an sinh cho người cao tuổi. Sáng ngày 29/10/2026, tại tọa đàm “Phát triển kinh tế bạc – Kiến tạo trụ cột an sinh bền vững”, các nhà quản lý, chuyên gia đã thảo luận những giải pháp phát triển hệ thống chăm sóc người cao tuổi, trong đó y tế giữ vai trò then chốt.

Già hóa dân số: Chuyển từ điều trị sang chăm sóc chủ động

Phát biểu đề dẫn tại tọa đàm, BS.CKII Đào Văn Sinh, Trưởng Đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TP.HCM, nhấn mạnh tốc độ già hóa dân số đang tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế và an sinh xã hội.

Việt Nam bắt đầu giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011, khi người từ 65 tuổi trở lên chiếm 7% dân số. Đến năm 2021, nhóm này đạt khoảng 8,16 triệu người. Dự báo năm 2036, tỷ trọng người từ 65 tuổi trở lên sẽ đạt 14%, đưa Việt Nam bước vào giai đoạn dân số già.

Thách thức không chỉ là đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh mà còn phải phát triển dịch vụ phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn, giúp người cao tuổi duy trì khả năng sống độc lập. Nếu chỉ điều trị khi bệnh diễn tiến nặng, nguy cơ tái nhập viện, tăng chi phí và suy giảm chất lượng sống sẽ gia tăng.

Tại tọa đàm, BS.CKII Đào Văn Sinh nhấn mạnh cần chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động thích ứng với già hóa dân số, xem sức khỏe người cao tuổi là nền tảng phát triển kinh tế bạc.

Ông cho rằng: Già hóa dân số đang đặt ra những yêu cầu mới đối với hệ thống y tế. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn nhận già hóa dân số như một áp lực về chi phí chăm sóc và gánh nặng phụ thuộc thì chúng ta chưa đánh giá đầy đủ bản chất của vấn đề. Thách thức đặt ra là phải chuyển từ tư duy ứng phó với già hóa dân số sang chủ động thích ứng, trong đó sức khỏe người cao tuổi vừa là mục tiêu của chính sách an sinh, vừa là nền tảng để phát triển kinh tế bạc. Cần chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh và quản lý sức khỏe toàn diện theo vòng đời.

Y tế chuyên sâu: Mắt xích không thể thiếu trong mô hình dưỡng lão

Từ thực tiễn điều trị đột quỵ và bệnh lý tim mạch, TS.BS Trần Chí Cường, Phó Chủ tịch Hội Can thiệp mạch thần kinh Việt Nam, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ nhấn mạnh chăm sóc người cao tuổi phải gắn liền với năng lực y tế.

Đột quỵ và các biến cố tim mạch có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề. Theo TS.BS Trần Chí Cường, chi phí trung bình cho một ca đột quỵ và các biến cố tim mạch có thể không dưới 100 triệu đồng; tỷ lệ tử vong trung bình khoảng 50%. Những người sống sót có thể phải đối mặt với di chứng tàn phế, mất khả năng tự chăm sóc, tạo gánh nặng lâu dài cho gia đình và xã hội.

Theo bác sĩ, phát triển viện dưỡng lão không thể chỉ tập trung vào cơ sở vật chất và dịch vụ nghỉ dưỡng mà phải đặt chăm sóc y tế làm nền tảng.

Ông nhấn mạnh: Mô hình dưỡng lão trong tương lai bắt buộc phải gắn với chăm sóc y tế. Nếu chỉ đầu tư dịch vụ 5 sao, 7 sao, nhà hàng, khách sạn nghỉ dưỡng đầy đủ nhưng thiếu sự hỗ trợ về y tế thì mô hình đó khó thành công. Người cao tuổi có thể gặp biến cố sức khỏe bất cứ lúc nào, nếu không được cấp cứu kịp thời sẽ dẫn đến những hậu quả đáng tiếc. Vì vậy, các cơ sở dưỡng lão cần liên kết với bệnh viện, đồng thời đào tạo đội ngũ nhân lực có chuyên môn về cấp cứu, hồi sức, lão khoa, điều dưỡng và vật lý trị liệu.

Bên cạnh đó, TS.BS Trần Chí Cường cũng thẳng thắn chỉ ra tình trạng thiếu hụt lực lượng điều dưỡng lão khoa và kỹ thuật viên vật lý trị liệu, phục hồi chức năng tại Việt Nam. Đây là mắt xích quan trọng trong hệ thống chăm sóc dài hạn, nhất là với bệnh nhân sau đột quỵ.

Sau điều trị cấp, người bệnh cần được phục hồi chức năng và chăm sóc liên tục để hạn chế biến chứng, cải thiện khả năng vận động, từng bước lấy lại sự độc lập trong sinh hoạt.

Trước nhu cầu ngày càng tăng, Bệnh viện S.I.S Cần Thơ đang tập trung chuẩn bị và đào tạo nguồn nhân lực, đồng thời nâng cao năng lực điều trị chuyên sâu và phục hồi chức năng, hướng đến đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc người bệnh sau biến cố.

Kết nối hệ thống chăm sóc, bảo đảm an sinh bền vững

Tại tọa đàm, các giải pháp được đặt ra tập trung vào xây dựng hệ thống chăm sóc liên thông, từ phòng bệnh, quản lý bệnh mạn tính đến cấp cứu, điều trị, phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn.

Theo đó, bệnh viện chuyên sâu điều trị các tình trạng nguy kịch; trạm y tế và bác sĩ gia đình theo dõi sức khỏe tại cộng đồng; trung tâm phục hồi chức năng, cơ sở dưỡng lão và gia đình phối hợp chăm sóc sau điều trị. Mạng lưới này giúp duy trì quá trình chăm sóc liên tục, phát hiện sớm nguy cơ và giảm áp lực lên bệnh viện.

Các nội dung thảo luận cũng gắn với định hướng tại Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân và Quyết định số 1116/QĐ-TTg ngày 22/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung Chương trình Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030.

Tham gia tọa đàm, TS.BS Trần Chí Cường chia sẻ kinh nghiệm điều trị đột quỵ, tim mạch tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, đồng thời đóng góp góc nhìn chuyên môn về nhu cầu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

Trong hơn 7 năm hoạt động, bệnh viện đã tiếp nhận và điều trị hơn 1 triệu lượt bệnh nhân. Riêng năm 2025, bệnh viện ghi nhận gần 12.000 ca cấp cứu đột quỵ, trung bình khoảng 100 trường hợp cấp cứu mỗi ngày, trong đó hơn 80% liên quan đến đột quỵ. Thực tế này cho thấy vai trò quan trọng của việc nhận diện sớm triệu chứng, cấp cứu kịp thời và điều trị đúng chuyên môn nhằm giảm nguy cơ tử vong, tàn phế.

Bệnh viện tiếp tục đẩy mạnh chẩn đoán sớm, điều trị chuyên sâu, tầm soát nguy cơ đột quỵ và bệnh lý tim mạch, đồng thời chú trọng phục hồi chức năng sau điều trị.

Phát triển kinh tế bạc không chỉ là mở rộng thị trường dịch vụ cho người cao tuổi mà còn phải nâng cao chất lượng chăm sóc và bảo đảm khả năng tiếp cận y tế. Với định hướng kết nối điều trị chuyên sâu, dự phòng và phục hồi chức năng, Bệnh viện S.I.S Cần Thơ tiếp tục đồng hành cùng ngành y tế và cộng đồng, góp phần xây dựng hệ thống chăm sóc người cao tuổi toàn diện, hướng đến an sinh bền vững.

Huỳnh Anh, ảnh: Xuân Ngọc