Người phụ nữ đang làm việc tại trường học bất ngờ đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn vọt rồi nhanh chóng rơi vào tình trạng giảm tri giác. Kết quả chụp cắt lớp vi tính xác định bệnh nhân bị xuất huyết não. Tuy nhiên, điều bất thường là huyết áp của người bệnh khi nhập viện không tăng cao như phần lớn các trường hợp xuất huyết não thường gặp.

Chính chi tiết này đã khiến các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ không dừng lại ở chẩn đoán xuất huyết não mà tiếp tục khảo sát hệ thống mạch máu não để tìm nguyên nhân.

Qua khai thác bệnh sử, N.T.C.T, 39 tuổi, đang làm việc tại một trường học tại phường Vị Thanh, TP. Cần Thơ, sáng cùng ngày nhập viện chị vẫn sinh hoạt và làm việc bình thường. Đầu giờ chiều, chị đột ngột đau đầu dữ dội khiến chị ngã gục tại nơi làm việc được đồng nghiệp nhanh chóng đưa đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ cấp cứu.

Theo BS.CKI Nguyễn Quang Hưng – Trưởng Đơn vị Phẫu thuật Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, đa số bệnh nhân xuất huyết não do tăng huyết áp đều có huyết áp rất cao khi nhập viện, nhiều trường hợp lên tới 180-200 mmHg hoặc hơn. Trong khi đó, huyết áp của bệnh nhân này chỉ ở mức bình thường, buộc ê-kíp điều trị phải nghĩ đến những nguyên nhân khác.

Kết quả chụp mạch máu não phát hiện bệnh nhân mắc Moyamoya, bệnh lý mạch máu não hiếm gặp, phổ biến hơn ở người châu Á.

Theo BS.CKI Nguyễn Quang Hưng, ở bệnh Moyamoya, các động mạch lớn trong não hẹp hoặc tắc dần theo thời gian. Để bù đắp lượng máu nuôi não bị thiếu hụt, cơ thể tự hình thành hệ thống mạch máu tăng sinh. Tuy nhiên, những mạch máu này rất mỏng và dễ vỡ, khiến người bệnh có thể bị nhồi máu não hoặc xuất huyết não.

“Nếu động mạch bị tắc đột ngột, bệnh nhân sẽ bị nhồi máu não. Nhưng khi quá trình hẹp tắc diễn ra từ từ, cơ thể sẽ tạo ra hệ thống mạch máu bù trừ. Đến một thời điểm, nếu hệ thống này không còn đáp ứng được nhu cầu tưới máu thì người bệnh có thể rơi vào hai tình huống: nhồi máu não hoặc xuất huyết não”, BS.CKI Nguyễn Quang Hưng cho biết.

Hình ảnh chẩn đoán ghi nhận khối máu tụ lớn kèm phù não, gây chèn ép và đẩy lệch đường giữa. Nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng phù não sẽ tiếp tục tiến triển, làm tổn thương thêm phần nhu mô não còn lại.

Ê-kíp phẫu thuật thần kinh quyết định mổ cấp cứu lấy máu tụ nhằm giải áp não, giảm chèn ép và bảo tồn tối đa các chức năng thần kinh.

Theo BS.CKI Nguyễn Quang Hưng, đối với bệnh Moyamoya, điều trị lâu dài không chỉ dừng lại ở xử trí khối máu tụ mà còn cần xây dựng chiến lược tái lập nguồn máu nuôi não nhằm hạn chế nguy cơ tái phát đột quỵ trong tương lai.

Điều khiến các bác sĩ bất ngờ là diễn tiến hồi phục sau mổ của người bệnh. Trước phẫu thuật, bệnh nhân liệt hoàn toàn nửa người. Chỉ hai ngày sau mổ, người bệnh đã mở mắt, cử động được tay chân bên liệt và hồi phục nhanh ngoài dự kiến.

Đặc biệt, bệnh nhân là người thuận tay trái, đồng nghĩa vùng não phải – nơi xảy ra xuất huyết – là bán cầu ưu thế. Theo BS.CKI Nguyễn Quang Hưng, tổn thương tại bán cầu ưu thế thường để lại nhiều di chứng nặng về vận động và chức năng thần kinh. Tuy nhiên, trong trường hợp này, người bệnh hồi phục gần như hoàn toàn, chỉ còn rất ít di chứng.

“Đây là trường hợp hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi: bệnh nhân được đưa đến bệnh viện sớm ngay khi xuất hiện triệu chứng, được chẩn đoán đúng nguyên nhân, được phẫu thuật kịp thời và bản thân người bệnh cũng rất may mắn. Chính sự kết hợp đó đã giúp bệnh nhân có kết quả hồi phục ngoài mong đợi”, BS.CKI Nguyễn Quang Hưng nhận định.

Hiện người bệnh đã tỉnh táo, giao tiếp bình thường, sức cơ đạt khoảng 4/5 và đang tiếp tục tập phục hồi chức năng.

Chia sẻ sau điều trị, bệnh nhân cho biết điều duy nhất chị nghĩ đến trong những thời khắc cận kề ranh giới sinh tử là hai con nhỏ đang chờ mẹ trở về.

Người nhà bệnh nhân xúc động nói: “Khi bác sĩ thông báo đây là ca rất nặng, gia đình chỉ biết tin tưởng và ký giấy phẫu thuật. Hôm nay thấy em tôi có thể nói chuyện, cử động được tay chân là điều mà cả gia đình không dám nghĩ tới. Chúng tôi thật sự biết ơn các bác sĩ.”

Qua trường hợp này, BS.CKI Nguyễn Quang Hưng khuyến cáo không phải mọi trường hợp xuất huyết não đều do tăng huyết áp. Những bất thường hiếm gặp về cấu trúc mạch máu não như Moyamoya hoàn toàn có thể là nguyên nhân gây đột quỵ. Vì vậy, việc chẩn đoán chuyên sâu bằng các phương tiện hình ảnh hiện đại và điều trị tại cơ sở có đầy đủ chuyên khoa về đột quỵ, ngoại thần kinh, can thiệp thần kinh và hồi sức đóng vai trò quyết định trong việc cứu sống người bệnh cũng như giảm thiểu di chứng lâu dài.

Kim Cương, ảnh: Đức Thịnh, Tuấn Anh