Đường rò động mạch vành lớn tới 24 mm âm thầm tồn tại trong cơ thể người phụ nữ hơn 60 năm mà không được phát hiện. Chỉ đến khi xuất hiện đau ngực, mệt, bà mới đi khám và bất ngờ biết mình mang một dị tật tim bẩm sinh hiếm gặp, đã ảnh hưởng đến chức năng tim. Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ sau đó can thiệp qua da, bít thành công đường rò bất thường.

Đội ngũ Bác sĩ cùng bệnh nhân tươi vui trong ngày ra viện.

Sống nhiều thập kỷ với bệnh tim nhưng triệu chứng rất mơ hồ

Bệnh nhân là bà N.T.K.C (64 tuổi, ngụ xã Mỹ Thuận, tỉnh Vĩnh Long) được đưa đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ trong tình trạng đau ngực và mệt nhưng mức độ không nhiều. Trước đó, người bệnh không nghĩ những biểu hiện khá nhẹ này có thể liên quan đến một bất thường tim mạch đã tồn tại từ lâu.

“Tại nhà cô thấy đau ngực mà đau ít. Cô cũng không có mệt nhiều, mệt ít thôi”, bệnh nhân kể.

Sau khi được thăm khám và thực hiện các kiểm tra cần thiết, các bác sĩ phát hiện người bệnh mắc rò động mạch vành, một bất thường hiếm gặp của hệ thống mạch vành.

BS.CKII Nguyễn Mạnh Cường, Phó Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, cho biết: Rò động mạch vành là tình trạng các nhánh động mạch vành thay vì đưa máu theo hệ thống mạch máu bình thường để nuôi cơ tim lại hình thành một đường thông bất thường, đổ trực tiếp vào buồng tim hoặc các mạch máu lớn.

BS.CKII Nguyễn Mạnh Cường trong phòng can thiệp.

“Đây là một bệnh lý khá hiếm gặp. Những trường hợp đường rò nhỏ có thể không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe. Tuy nhiên, nếu đường rò lớn, giãn hoặc có lưu lượng máu qua rò nhiều, bệnh có thể ảnh hưởng đến cơ tim”, bác sĩ Mạnh Cường giải thích.

Theo y văn, nhiều trường hợp rò động mạch vành không có triệu chứng và được phát hiện tình cờ. Tuy nhiên, những đường rò có kích thước lớn hoặc gây ảnh hưởng huyết động có thể dẫn đến thiếu máu cơ tim, đau ngực, khó thở, giãn buồng tim, suy giảm chức năng tim hoặc rối loạn nhịp. Các biểu hiện có thể rõ hơn theo tuổi hoặc khi tình trạng rò tiến triển.

Đường rò lớn, tồn tại khoảng 60 năm

Ở trường hợp này, điều khiến các bác sĩ đặc biệt lưu ý là người bệnh đã sống với đường rò trong khoảng hơn 60 năm.

Theo bác sĩ Mạnh Cường, đây là bất thường có tính chất bẩm sinh. Trong quá trình tồn tại lâu dài, đường rò có thể ngày càng giãn lớn. Kết quả khảo sát cho thấy đường rò ở bệnh nhân có những đoạn kích thước khoảng 24 mm, trong khi vị trí nhỏ nhất khoảng 14 mm.

Chính vị trí hẹp nhất tạo thành một “cái eo” trên đường rò trở thành yếu tố quan trọng để ê-kíp tính toán kích thước dụng cụ trước khi tiến hành can thiệp.

“Do vị trí chỗ nhỏ nhất tạo thành cái eo, khi chúng tôi chụp hệ thống động mạch vành và đo đạc, tính toán kích thước, chúng tôi đã can thiệp bằng phương pháp qua da, đưa một dụng cụ vào trong buồng tim, đi theo đường dò và bít lại bằng dụng cụ chuyên dụng.”– bác sĩ Mạnh Cường cho biết.

Rò động mạch vành có cấu trúc rất đa dạng, đường đi có thể ngoằn ngoèo và vị trí đổ vào cũng khác nhau, chẳng hạn vào buồng tim hoặc các mạch máu lớn. Vì vậy, việc lựa chọn phương pháp điều trị phải dựa trên giải phẫu cụ thể của từng người bệnh. Những trường hợp phù hợp về giải phẫu có thể được đóng rò bằng can thiệp qua catheter; trong khi các đường rò phức tạp, lớn, ngoằn ngoèo hoặc có nhiều vị trí thông có thể cần phẫu thuật.

Bít đường rò qua da, chức năng tim cải thiện

Với người bệnh này, sau khi đánh giá đặc điểm đường rò, ê-kíp lựa chọn phương pháp can thiệp qua da. Dụng cụ được đưa vào theo đường can thiệp, tiếp cận vị trí phù hợp và bít đường rò bất thường.

Ca can thiệp diễn ra trong khoảng 1 giờ và đạt kết quả thành công. Chức năng co bóp cơ tim của bệnh nhân đã được cải thiện. Buồng tim bắt đầu nhỏ lại và triệu chứng lâm sàng của bệnh nhân dần dần ổn định.

BS. CKII Nguyễn Mạnh Cường cho biết thêm, Can thiệp đóng rò qua catheter hiện là một trong những phương pháp điều trị, đối với các trường hợp rò động mạch vành có triệu chứng hoặc có ý nghĩa về mặt huyết động, khi giải phẫu phù hợp. Ưu điểm của phương pháp là tiếp cận qua đường mạch máu thay vì phẫu thuật mở, nhưng việc lựa chọn kỹ thuật và dụng cụ phải được cá thể hóa dựa trên đường đi, kích thước và vị trí đổ của đường rò.

“Bác sĩ nói cô nên can thiệp đi”

Với người phụ nữ đã sống hơn 60 năm cùng bất thường tim bẩm sinh mà không biết, quyết định can thiệp không phải là điều dễ dàng.

Theo lời bệnh nhân, trước khi điều trị, bác sĩ giải thích đây là bệnh lý tồn tại từ khi sinh ra, đường rò có thể lớn dần theo thời gian và nếu không xử lý, những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.

“Bác sĩ nói bệnh của cô là tim bẩm sinh. Sống từ mẹ đẻ tới bây giờ không nghĩ có bệnh tim bẩm sinh. Nhưng bác sĩ giải thích, bác sĩ nói tôi can thiệp… Bác sĩ Mạnh Cường rất là tận tâm luôn. Bác sĩ cố gắng hết sức để làm cho tôi đó”, bà C. xúc động nói.

Bệnh nhân được chăm sóc chu đáo, tận tình từ đội ngũ nhân viên y tế tại SIS.

Không nên chủ quan với cơn đau ngực

Theo bác sĩ Mạnh Cường, bệnh lý tim mạch bẩm sinh có thể có biểu hiện rất đa dạng. Có người bệnh gần như không có triệu chứng trong thời gian dài, trong khi một số trường hợp chỉ xuất hiện những biểu hiện không đặc hiệu như đau ngực, mệt, khó thở hoặc hồi hộp.

Rò động mạch vành là bệnh lý có cấu trúc giải phẫu phức tạp, vì vậy quá trình chẩn đoán và điều trị đòi hỏi sự phối hợp giữa các bác sĩ nội khoa, tim mạch can thiệp và các chuyên khoa liên quan để lựa chọn phương pháp phù hợp nhất cho từng người bệnh.

“Bệnh lý tim mạch rất phức tạp và có nhiều kiểu đa dạng. Những trường hợp rò động mạch vành là những đường rò bất thường. Việc can thiệp sẽ cần có sự phối hợp giữa các ê-kíp, về nội khoa, về chỉ định can thiệp, giữa các bác sĩ can thiệp phối hợp với nhau để điều trị thành công”, bác sĩ Mạnh Cường cho biết.

Các chuyên gia khuyến cáo, người dân không nên chủ quan với những triệu chứng như đau ngực, khó thở khi gắng sức, hồi hộp, đánh trống ngực, mệt bất thường hoặc các biểu hiện tim mạch kéo dài, đặc biệt ở người có bệnh tim bẩm sinh hoặc tiền sử bất thường tim mạch. Rò động mạch vành có thể được phát hiện bằng các phương tiện chẩn đoán hình ảnh tim mạch và việc theo dõi, điều trị cần được quyết định bởi bác sĩ dựa trên triệu chứng, kích thước đường rò, ảnh hưởng huyết động và đặc điểm giải phẫu.

Kim Cương, ảnh: Đức Thịnh, Tuấn Anh