Mới đây, các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ phẫu thuật cấp cứu, kẹp túi phình cho người phụ nữ đột ngột đau đầu chóng mặt rồi mất ý thức khi đang giữa ruộng, nguyên nhân xuất huyết dưới nhện do vỡ phình động mạch não.

Đau đầu kéo dài nhưng chủ quan không đi kiểm tra

Bà L.T.D.H. (55 tuổi, xã Phú Tân, An Giang) cho biết trước khi xảy ra biến cố, bà vẫn cảm thấy cơ thể khỏe mạnh và sinh hoạt, làm việc bình thường.

Theo bà, bản thân có chứng đau đầu “kinh niên”. Có những cơn đau âm ỉ, nhưng cũng có lúc đau nhói dữ dội đến mức “đứng không được”. Những cơn đau này xuất hiện từ lâu nhưng bà chỉ tự mua thuốc uống thấy giảm nên cũng ít khi đi kiểm tra sức khỏe.

“Bệnh nhức đầu của tôi là lâu rồi, thường thì tôi tiệm thuốc tây, mua thuốc uống vậy thôi”, bà H. chia sẻ.

Sáng hôm xảy ra sự việc, bà vẫn đi ra đồng làm việc như thường lệ. Trong lúc đang làm, bà bất ngờ cảm thấy chóng mặt rồi mất ý thức. Người nhà nhanh chóng đưa bà đến cơ sở y tế gần nhà để sơ cứu. Sau đó, bà được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ tiếp tục điều trị.

Tại S.I.S Cần Thơ, qua thăm khám và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ xác định người bệnh bị xuất huyết dưới nhện do vỡ phình động mạch não, được đánh giá đây là tình trạng cấp cứu thần kinh nguy hiểm.

Theo BS.CKI Nguyễn Quang Hưng, Trưởng Đơn vị Phẫu thuật thần kinh, Bệnh viện S.I.S Cần Thơ, đây là trường hợp phình động mạch não đã vỡ, máu lan vào khoang dưới nhện gây ra tình trạng xuất huyết. Trước đó, túi phình có thể âm thầm tồn tại trong não mà người bệnh không biết.

“Xuất huyết não có nhiều dạng khác nhau, trong trường hợp này, bệnh nhân có xuất huyết dưới nhện, ghi nhận do vỡ phình động mạch não, đây là tình trạng rất nguy hiểm, phần lớn các trường hợp xuất huyết do vỡ túi phình gần như không qua khỏi…”, BS.CKI Nguyễn Quang Hưng cho biết.

“Bom nổ chậm” trong não có thể đã âm thầm tồn tại nhiều năm

Phình động mạch não thường hình thành tại vị trí thành mạch máu bị yếu. Dưới tác động của dòng máu và các yếu tố nguy cơ, túi phình có thể phát triển theo thời gian và có nguy cơ vỡ.

“Khi túi phình vỡ, máu có thể tràn vào khoang dưới nhện, gây ra cơn đau đầu đột ngột, dữ dội. Đây là một trong những biểu hiện điển hình cần đặc biệt lưu ý.”, BS.CKI Nguyễn Quang Hưng nói.

Với bà H., những cơn đau đầu kéo dài trước đó chưa được đánh giá đầy đủ. Bản thân bà cũng cho rằng sức khỏe của mình vẫn tốt nên chưa chú trọng việc kiểm tra.

Theo BS.CKI Nguyễn Quang Hưng, đây cũng là lý do phình động mạch não được ví như một “quả bom nổ chậm”: bệnh có thể tồn tại âm thầm, đến khi túi phình vỡ mới gây ra biến cố nghiêm trọng.

Tuy nhiên, không phải tất cả phình động mạch não đều cần can thiệp ngay. Với những trường hợp được phát hiện tình cờ, bác sĩ sẽ đánh giá kích thước, vị trí, hình dạng túi phình và các yếu tố nguy cơ để quyết định theo dõi hay điều trị.

Khi đã có chỉ định điều trị, hai hướng xử trí chính gồm can thiệp nội mạch hoặc phẫu thuật kẹp túi phình. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào đặc điểm túi phình và tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Phình cổ rộng, người bệnh được phẫu thuật cấp cứu

Ở trường hợp bà H., các bác sĩ nhận định túi phình có cổ rộng, khiến phương án can thiệp nội mạch bằng coil không phải lựa chọn phù hợp.

“Phình cổ rộng là cái hình dạng phình khi mà chúng ta thả coil vào can thiệp nội mạch thì coil không nằm yên trong phình và nó có nguy cơ trôi ra, và nó sẽ không xử lý được túi phình”, BS.CKI Nguyễn Quang Hưng giải thích.

Sau khi hội chẩn cùng ê-kíp can thiệp mạch não, các bác sĩ quyết định phẫu thuật cấp cứu.

Theo BS.CKI Nguyễn Quang Hưng, với phình động mạch não đã vỡ, việc xử trí sớm nhằm loại bỏ túi phình là yếu tố quan trọng để hạn chế nguy cơ tái xuất huyết. Hướng dẫn của Hội Tim mạch Hoa Kỳ/Hội Đột quỵ Hoa Kỳ cũng nhấn mạnh việc xử trí sớm túi phình đã vỡ là biện pháp đã được chứng minh giúp giảm nguy cơ tái xuất huyết.

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, người bệnh được đưa vào phẫu thuật cấp cứu. Ê-kíp phẫu thuật bóc tách túi phình dưới kính hiển vi và sử dụng kẹp kim loại titanium để loại bỏ dòng máu đi vào túi phình.

Đáng chú ý, trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ sử dụng huỳnh quang trong mổ để kiểm tra ngay tình trạng túi phình sau khi kẹp, đồng thời đánh giá các mạch máu xung quanh có bị hẹp hay không. Nếu phát hiện bất thường, vị trí kẹp có thể được điều chỉnh ngay trong cuộc mổ.

“Điều đó giúp cho chúng ta giảm tỷ lệ nguy cơ tai biến liên quan đến hẹp mạch máu hoặc thiếu máu não, từ đó giúp bệnh nhân có được một kết quả điều trị tốt hơn về trước mắt và lâu dài”, BS.CKI Nguyễn Quang Hưng nói.

Hồi phục tốt sau mổ ít xâm lấn

Sau phẫu thuật, tình trạng người bệnh cải thiện khả quan. Đến ngày thứ tư sau nhập viện, bà H. đã có thể hồi phục và cho biết tình trạng đau đầu đã giảm rõ rệt so với trước khi nhập viện.

“Tôi cảm thấy cải thiện tốt hơn. Không có nhức đầu mạnh như trước…”, bà H. chia sẻ.

Theo bác sĩ, bên cạnh việc xử trí kịp thời, người bệnh còn được áp dụng kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn. So với kỹ thuật truyền thống, phương pháp này có thể giúp giảm đau sau mổ, rút ngắn thời gian nằm viện và hỗ trợ quá trình hồi phục.

Đây cũng là một trong những lợi thế khi người bệnh có thể được chẩn đoán, hội chẩn và phẫu thuật ngay tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, thay vì phải chuyển tuyến lên TPHCM trong tình trạng cấp cứu.

BS.CKI Nguyễn Quang Hưng cho biết phẫu thuật cấp cứu phình động mạch não là kỹ thuật phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều chuyên khoa. Việc có thể xử trí tại chỗ, liên tục 24/7 có ý nghĩa quan trọng đối với những trường hợp nguy cơ cao.

Đừng chờ đến khi túi phình vỡ mới phát hiện

Trường hợp của bà H. cũng là lời cảnh báo về tình trạng nhiều người có thể chủ quan với những cơn đau đầu kéo dài.

“Không phải mọi cơn đau đầu đều liên quan đến phình động mạch não. Tuy nhiên, khi đau đầu đột ngột, dữ dội bất thường, đặc biệt là cơn đau dữ dội nhất từ trước đến nay, kèm theo mất ý thức, nôn ói, cứng gáy, rối loạn ý thức… người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ càng sớm càng tốt, bởi yếu tố thời gian và khả năng xử trí đúng ngay từ đầu có thể tạo nên khác biệt rất lớn đối với cơ hội sống và khả năng hồi phục của người bệnh.”, BS.CKI Nguyễn Quang Hưng nhấn mạnh.

Đối với những người có yếu tố nguy cơ hoặc được bác sĩ khuyến cáo kiểm tra mạch máu não, việc thăm khám và chẩn đoán hình ảnh phù hợp như MRI hoặc CT scan có thể giúp phát hiện các bất thường trước khi xảy ra biến cố.

Kim Cương, ảnh: Đức Thịnh, Tuấn Anh.