Bé trai 5 tuổi hôn mê, phù não nặng sau mắc COVID-19 đã hồi phục và trở lại trường học sau can thiệp huyết khối tĩnh mạch não. Đây là một trong những trường hợp được TS.BS Trần Chí Cường – Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ – chia sẻ tại Hội nghị Can thiệp Thần kinh Thế giới (WFITN 2026), qua đó nhấn mạnh vai trò của việc đánh giá đúng tình trạng bệnh và lựa chọn thời điểm can thiệp phù hợp ở những trường hợp diễn tiến nặng.

Huyết khối tĩnh mạch não là bệnh lý có thể gây ra những biến chứng thần kinh nghiêm trọng. Trong điều trị, thuốc chống đông giữ vai trò nền tảng, nhưng với những bệnh nhân có tình trạng thần kinh xấu đi hoặc tổn thương tiến triển, bác sĩ cần đánh giá khả năng can thiệp nội mạch dựa trên diễn tiến lâm sàng và kết quả chẩn đoán hình ảnh.

Tại WFITN 2026 diễn ra ở Busan, Hàn Quốc, TS.BS Trần Chí Cường đã chia sẻ kinh nghiệm điều trị qua nhiều ca bệnh phức tạp, từ những trường hợp được xử trí cách đây khoảng 15 năm đến các ca can thiệp với kỹ thuật nong bóng kết hợp hút huyết khối. Báo cáo cũng đề cập những tình huống cho thấy việc chẩn đoán chính xác và đánh giá toàn diện người bệnh có ý nghĩa quan trọng không kém khả năng tái thông mạch máu.

Bé trai 5 tuổi hôn mê, phù não nặng sau COVID-19

Một trong những trường hợp đáng chú ý được TS.BS Trần Chí Cường trình bày là bệnh nhi 5 tuổi mắc huyết khối tĩnh mạch não sau khi nhiễm COVID-19. Theo báo cáo, dù đợt mắc COVID-19 ban đầu diễn tiến nhẹ, trẻ sau đó rơi vào tình trạng hôn mê và phù não nặng.

Trước tình trạng tắc nghẽn tĩnh mạch, ê-kíp tiến hành can thiệp bằng kỹ thuật nong bóng trước, sau đó đưa ống thông hút huyết khối vào vị trí tổn thương. Theo TS.BS Trần Chí Cường, việc nong bóng có thể giúp tạo đường tiếp cận trong lòng mạch, hỗ trợ đưa ống thông đến vùng tĩnh mạch bị tắc trong những trường hợp khó tiếp cận trực tiếp.

Sau điều trị, bệnh nhi hồi phục hoàn toàn, trở lại trường học và không còn co giật hay các triệu chứng trước đó.

Cũng trong báo cáo, bác sĩ chia sẻ tỷ lệ tái thông gần 100% theo kinh nghiệm thực hành của ê-kíp khi áp dụng phương pháp này. Đây là kết quả được ghi nhận trong kinh nghiệm điều trị được trình bày tại hội nghị, không đồng nghĩa với tỷ lệ thành công có thể áp dụng cho mọi bệnh nhân huyết khối tĩnh mạch não.

Khi nào cần cân nhắc can thiệp lấy huyết khối?

Theo TS.BS Trần Chí Cường, thuốc chống đông vẫn giữ vai trò nền tảng trong điều trị huyết khối tĩnh mạch não. Đối với những bệnh nhân có tình trạng thần kinh ổn định, chưa xuất hiện biểu hiện nặng, điều trị nội khoa và theo dõi diễn tiến là những yếu tố quan trọng trong quá trình xử trí.

Trong báo cáo, bác sĩ đề cập những bệnh nhân còn tỉnh táo, có điểm Glasgow 14–15, ở nhóm này không đặt ra chỉ định lấy huyết khối thường quy.

Tuy nhiên, khi tình trạng thần kinh xấu đi, bệnh nhân hôn mê hoặc tổn thương tiếp tục tiến triển dù đã được điều trị nội khoa tích cực, bác sĩ cần đánh giá lại để cân nhắc khả năng can thiệp nội mạch.

Quyết định này không chỉ dựa trên hình ảnh tắc nghẽn mà còn phải xem xét diễn tiến lâm sàng, mức độ tổn thương não, tình trạng toàn thân và các bệnh lý đi kèm. Việc đánh giá cần được thực hiện kịp thời nhằm xác định những trường hợp có thể cân nhắc phương án điều trị tiếp theo.

Qua các ca bệnh được chia sẻ tại WFITN 2026, TS.BS Trần Chí Cường nhấn mạnh rằng không phải mọi trường hợp huyết khối tĩnh mạch não đều cần can thiệp lấy huyết khối. Điều quan trọng là nhận diện đúng tình trạng bệnh và lựa chọn phương pháp phù hợp với từng người bệnh.

Nong bóng kết hợp hút huyết khối trong trường hợp tắc nghẽn nặng

Bên cạnh trường hợp bệnh nhi, báo cáo còn đề cập một nữ bệnh nhân bị tắc nghẽn nặng xoang tĩnh mạch bên phải, với diễn tiến bệnh nhanh. Sau khi đánh giá tình trạng người bệnh, ê-kíp cân nhắc can thiệp thay vì chỉ tiếp tục điều trị nội khoa.

Các bác sĩ sử dụng dây dẫn để tiếp cận vị trí tắc, sau đó nong bóng nhằm tạo đường đi trong lòng mạch trước khi đưa ống thông hút huyết khối vào vị trí tổn thương. Sau điều trị, bệnh nhân hồi phục tốt và có thể trở lại công việc giảng dạy.

Kinh nghiệm từ trường hợp này cho thấy kỹ thuật nong bóng trước khi hút huyết khối có thể hỗ trợ quá trình tiếp cận vị trí tắc nghẽn trong những tình huống phù hợp. Tuy nhiên, việc lựa chọn kỹ thuật cần căn cứ vào đặc điểm tổn thương và điều kiện thực tế của từng ca bệnh.

Đây cũng là một trong những thách thức của can thiệp tĩnh mạch não. So với hệ động mạch, hệ tĩnh mạch có đặc điểm giải phẫu đa dạng, đòi hỏi bác sĩ phải đánh giá kỹ đường đi của mạch máu và vị trí tắc nghẽn trước khi thực hiện thủ thuật.

Nhìn lại ca bệnh 15 năm trước: Tận dụng dụng cụ để lấy huyết khối

Chia sẻ về kinh nghiệm điều trị tích lũy qua nhiều năm, TS.BS Trần Chí Cường nhắc lại một nữ bệnh nhân trẻ mắc huyết khối tĩnh mạch não cách đây khoảng 15 năm. Vào thời điểm đó, các dụng cụ chuyên dụng cho can thiệp lấy huyết khối tĩnh mạch não còn hạn chế, trong khi phương pháp này chưa phổ biến. Người bệnh ban đầu được điều trị nội khoa.

Một trường hợp khác có diễn tiến đặc biệt nghiêm trọng là bệnh nhân trẻ có tiền sử nhiễm trùng, nhập viện với biểu hiện sốt và nôn ói. Dù được điều trị nội khoa, tình trạng bệnh tiếp tục xấu đi, xuất hiện xuất huyết não, buộc phải phẫu thuật và điều trị hồi sức tích cực.

Khi điểm Glasgow giảm còn 6, tiên lượng rất nặng, ê-kíp đã liên hệ TS.BS Trần Chí Cường để đánh giá khả năng can thiệp. Sau khi trao đổi và giải thích với gia đình, bác sĩ quyết định thực hiện thủ thuật lấy huyết khối.

Do thời điểm đó chưa có những dụng cụ lấy huyết khối tĩnh mạch chuyên dụng như hiện nay, ê-kíp sử dụng dụng cụ bảo vệ Spider, vốn được dùng trong các thủ thuật đặt stent, để bắt và lấy cục huyết khối. Sau khoảng một tháng điều trị tại khoa hồi sức tích cực, bệnh nhân hồi phục.

Theo chia sẻ của TS.BS Trần Chí Cường tại hội nghị, chồng của bệnh nhân cũng có mặt tại WFITN 2026. Cuộc gặp gỡ sau khoảng 15 năm gợi lại một trường hợp điều trị nhiều thách thức, trong bối cảnh điều kiện kỹ thuật và dụng cụ can thiệp khi đó còn hạn chế.

Chẩn đoán chính xác để tránh can thiệp không cần thiết

Không chỉ tập trung vào kỹ thuật lấy huyết khối, TS.BS Trần Chí Cường còn nhấn mạnh vai trò của việc nhận diện chính xác tổn thương trước khi quyết định điều trị.

Theo bác sĩ, hệ tĩnh mạch não có nhiều biến thể giải phẫu. Trong một số trường hợp, hình ảnh CT hoặc MRI có thể chưa cho thấy tổn thương rõ ràng, khiến việc phân biệt giữa huyết khối và bất thường mạch máu trở nên khó khăn.

Trong báo cáo, ông đề cập một trường hợp bất thường phát triển tĩnh mạch (developmental venous anomaly – DVA), không phải huyết khối gây tắc nghẽn. Sau khi xác định đúng bản chất tổn thương, ê-kíp không tiến hành lấy huyết khối mà lựa chọn điều trị nội khoa và theo dõi.

Trường hợp này cho thấy việc phân biệt huyết khối tĩnh mạch với các bất thường hoặc biến thể giải phẫu có ý nghĩa quan trọng trong thực hành lâm sàng. Chẩn đoán chính xác giúp bác sĩ lựa chọn phương án xử trí phù hợp, đồng thời tránh những thủ thuật không cần thiết.

Tái thông mạch máu thành công chưa đồng nghĩa với hồi phục

Bên cạnh những trường hợp có kết quả điều trị thuận lợi, báo cáo tại WFITN 2026 còn đề cập một bệnh nhân có tổn thương tắc nghẽn tĩnh mạch lan rộng trên hình ảnh cộng hưởng từ tĩnh mạch (MRV).

Trong trường hợp này, ê-kíp sử dụng bóng nong kích thước 4 × 40 mm hoặc 5 × 40 mm để tái thông lòng mạch. Tuy nhiên, người bệnh vẫn không qua khỏi do tình trạng toàn thân quá nặng, kèm nhiễm trùng.

Trường hợp này cho thấy khả năng tái thông mạch máu và kết cục lâm sàng không phải lúc nào cũng tương đồng. Bên cạnh kết quả can thiệp, tiên lượng người bệnh còn phụ thuộc vào mức độ tổn thương não, tình trạng thần kinh, bệnh lý đi kèm và khả năng hồi phục toàn thân.

Vì vậy, việc lựa chọn phương án điều trị cần dựa trên đánh giá toàn diện, không chỉ tập trung vào khả năng khôi phục dòng máu lưu thông mà còn phải xem xét tình trạng chung của người bệnh.

Kinh nghiệm từ thực hành lâm sàng tại WFITN 2026

Sau khoảng 15 năm tiếp cận và điều trị các trường hợp huyết khối tĩnh mạch não phức tạp, TS.BS Trần Chí Cường nhận định đây vẫn là lĩnh vực còn nhiều thách thức và tiềm năng phát triển trong can thiệp thần kinh.

Qua các trường hợp được chia sẻ tại hội nghị, bác sĩ nhấn mạnh ba vấn đề quan trọng: nhận diện chính xác tổn thương và đặc điểm giải phẫu tĩnh mạch; ưu tiên điều trị chống đông khi phù hợp; đồng thời theo dõi sát diễn tiến để kịp thời đánh giá khả năng can thiệp nội mạch ở những bệnh nhân diễn tiến nặng.

Đối với huyết khối tĩnh mạch não, không phải mọi trường hợp đều cần can thiệp lấy huyết khối. Tuy nhiên, khi người bệnh xuất hiện dấu hiệu thần kinh xấu đi hoặc tổn thương tiếp tục tiến triển, việc đánh giá kịp thời và lựa chọn phương án điều trị phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong quá trình xử trí.

Kim Cương, ảnh: Hưng Nguyên