Tê yếu tay chân không phải lúc nào cũng là đột quỵ. Có trường hợp, triệu chứng xuất phát từ tủy sống vùng cổ nhưng người bệnh chỉ phát hiện sau một thời gian điều trị không cải thiện.

Chèn ép tủy cổ có thể diễn tiến âm thầm với những biểu hiện như tê tay, yếu chân, bàn tay kém khéo léo, đi lại không vững… và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý thần kinh khác. Vậy dấu hiệu nào cần cảnh giác, khi nào phải đi khám và đâu là những phương pháp điều trị hiện nay?

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với BS.CKI Nguyễn Quang Hưng – Trưởng Đơn vị Phẫu thuật Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ phân tích những dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân và hướng điều trị chèn ép tủy cổ.

1. CHÈN ÉP TỦY CỔ LÀ GÌ VÀ VÌ SAO CÓ THỂ NHẦM VỚI ĐỘT QUỴ?

PV: Thưa bác sĩ, chèn ép tủy cổ là gì và bệnh lý này có thể gây ra những ảnh hưởng nào đến vận động, sinh hoạt của người bệnh?

BS.CKI Nguyễn Quang Hưng: Chèn ép tủy cổ là tình trạng tủy sống ở vùng cổ bị chèn ép, thường do những thay đổi ở cột sống như thoát vị đĩa đệm, gai xương hoặc dây chằng dày lên, làm thu hẹp không gian dành cho tủy.

Bệnh có thể gây tê, yếu tay chân, đi lại không vững nên đôi khi dễ nhầm với một số bệnh lý thần kinh khác, trong đó có đột quỵ.

Nếu người bệnh có triệu chứng nhưng hình ảnh não không giải thích được, hoặc triệu chứng kéo dài, tái diễn và nặng dần, cần nghĩ đến khả năng tổn thương tủy cổ.

Vì vậy, khi xuất hiện tê hoặc yếu tay chân, người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân ở não, tủy cổ hay vị trí khác, từ đó có hướng điều trị phù hợp.

2. NGUYÊN NHÂN NÀO GÂY CHÈN ÉP TỦY CỔ?

PV: Những nguyên nhân nào dẫn đến chèn ép tủy cổ, thưa bác sĩ?

BS.CKI Nguyễn Quang Hưng: Tủy sống ở vùng cổ nằm bên trong ống sống. Vì vậy, bất kỳ nguyên nhân nào làm thu hẹp không gian trong ống sống và chèn ép tủy đều có thể gây ra bệnh lý này.

Nguyên nhân thường gặp là những thay đổi do thoái hóa cột sống cổ, trong đó có thoát vị hoặc thoái hóa đĩa đệm, gai xương và tình trạng dây chằng dày lên hoặc bị vôi hóa. Những thay đổi này có thể làm ống sống ngày càng hẹp, khiến tủy sống bị chèn ép.

Khi mới ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể chỉ đau cổ, đau lan vai hoặc cánh tay. Khi tủy bị ảnh hưởng, các triệu chứng có thể rõ hơn như tê, yếu tay chân, bàn tay kém khéo léo, đi lại khó khăn hoặc mất thăng bằng.

Ngoài những nguyên nhân do thoái hóa, một số trường hợp ít gặp hơn có thể liên quan đến khối u, tổn thương tủy hoặc các bất thường về mạch máu như dị dạng, lượng máu không tới được một cách bình thường và làm cho thần kinh bị thiếu máu.

3. KHI NÀO CẦN ĐI KHÁM VÀ CHẨN ĐOÁN NHƯ THẾ NÀO?

PV: Những dấu hiệu nào cần cảnh giác với chèn ép tủy cổ, thưa bác sĩ? Việc chẩn đoán bệnh hiện nay được thực hiện như thế nào?

BS.CKI Nguyễn Quang Hưng: Điều đầu tiên cần lưu ý là tê hoặc yếu tay chân, đặc biệt khi xuất hiện đột ngột, luôn cần được thăm khám sớm để loại trừ đột quỵ.

Bởi vì đột quỵ có thể gây yếu hoặc tê một bên cơ thể, kèm theo các dấu hiệu như mặt méo, nói khó, nói ngọng, nhìn mờ hoặc mất thăng bằng. Vì vậy, khi có những triệu chứng xuất hiện đột ngột, người bệnh không nên tự theo dõi ở nhà mà cần đến bệnh viện càng sớm càng tốt.

Tuy nhiên, trong thực tế có những trường hợp người bệnh tê, yếu tay chân nhưng hình ảnh não không giải thích được triệu chứng, hoặc triệu chứng kéo dài, tái đi tái lại và có xu hướng nặng dần. Khi đó, bên cạnh việc tìm nguyên nhân ở não, chúng ta cần nghĩ đến khả năng tổn thương ở tủy cổ.

Bác sĩ sẽ dựa vào bệnh sử, triệu chứng, khám thần kinh và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh. Trong đó, MRI cột sống cổ có vai trò quan trọng vì giúp đánh giá tủy sống và các cấu trúc gây chèn ép. Kết quả MRI cần được đối chiếu với triệu chứng và khám lâm sàng, không nên chỉ dựa vào hình ảnh trên phim.

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, từ kinh nghiệm thực tế trong tiếp nhận những trường hợp có triệu chứng khó phân biệt giữa tổn thương não và tủy cổ, chúng tôi có thể khảo sát thêm cột sống cổ khi chụp MRI não.

Nhờ đó, bác sĩ có thêm thông tin để xác định triệu chứng của người bệnh liên quan đến não hay tủy cổ, từ đó có hướng xử trí phù hợp hơn.

4. PHÂN BIỆT SỚM CÓ Ý NGHĨA GÌ VỚI ĐIỀU TRỊ VÀ TIÊN LƯỢNG?

PV: Thưa bác sĩ, phân biệt sớm đột quỵ với chèn ép tủy cổ có ý nghĩa thế nào trong điều trị và tiên lượng bệnh?

BS.CKI Nguyễn Quang Hưng: Thực tế, nếu chúng ta phân biệt được sớm thì người bệnh sẽ có cơ hội được điều trị đúng nguyên nhân, từ đó hạn chế nguy cơ tổn thương tủy cổ kéo dài và để lại di chứng.

Đặc biệt, không phải cứ thấy chèn ép trên phim là phải phẫu thuật ngay. Bác sĩ cần đánh giá mức độ tổn thương, triệu chứng và tình trạng thần kinh để lựa chọn giữa theo dõi, điều trị bảo tồn hay phẫu thuật. Với bệnh lý tủy cổ mức độ vừa, nặng hoặc có dấu hiệu thần kinh tiến triển, phẫu thuật thường được cân nhắc để giải ép tủy.

Người bệnh cũng không nên chủ quan khi cột sống đã bị hẹp và tủy bị chèn ép, bởi một số tình huống như té ngã hoặc chấn thương có thể làm tình trạng thần kinh trở nên nghiêm trọng hơn.

Tôi thường ví dụ đơn giản như thế này: một quả bóng đặt cạnh cây kim thì bình thường chưa có chuyện gì xảy ra. Nhưng chỉ cần một tác động nhỏ làm quả bóng chạm vào cây kim thì nó có thể bị vỡ.

Tương tự, khi tủy đã nằm trong một ống sống bị hẹp, người bệnh cần biết tình trạng của mình để chủ động phòng tránh té ngã, chấn thương và theo dõi các triệu chứng.

Nếu xuất hiện những dấu hiệu mới như yếu tay chân, đi lại khó khăn, mất thăng bằng hoặc các triệu chứng thần kinh ngày càng tăng, người bệnh cần được khám lại sớm để đánh giá và có hướng điều trị phù hợp.

5. NHỮNG KỸ THUẬT PHẪU THUẬT HIỆN NAY

PV: Đối với trường hợp phải phẫu thuật thì hiện nay có những kỹ thuật nào đang được áp dụng? Những tiến bộ này giúp người bệnh nhẹ nhàng và hồi phục tốt hơn ra sao so với trước đây, đặc biệt tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ?

BS.CKI Nguyễn Quang Hưng: Với những trường hợp có chỉ định phẫu thuật, mục tiêu quan trọng nhất là giải phóng tủy và các cấu trúc thần kinh bị chèn ép, đồng thời đảm bảo sự vững chắc của cột sống.

Tùy vị trí và mức độ tổn thương, bác sĩ có thể lựa chọn phẫu thuật từ phía trước, phía sau hoặc kết hợp cả hai. Với những trường hợp chèn ép nhiều tầng hoặc tổn thương phức tạp, phương pháp phẫu thuật cũng cần được cá thể hóa.

BS.CKI Nguyễn Quang Hưng thăm khám, đánh giá tình trạng hồi phục của bệnh nhân trong lần tái khám sau phẫu thuật chèn ép tủy cổ tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ.

Bên cạnh các phương pháp truyền thống, hiện nay tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ có thêm kỹ thuật phẫu thuật nội soi để giải ép thần kinh trong những trường hợp phù hợp. Qua đường mổ nhỏ, bác sĩ sử dụng hệ thống nội soi để quan sát và giải phóng các cấu trúc gây chèn ép như đĩa đệm, gai xương hoặc dây chằng.

Ưu điểm của phẫu thuật ít xâm lấn là hạn chế tổn thương mô xung quanh. Tuy nhiên, không phải trường hợp chèn ép tủy cổ nào cũng phù hợp với nội soi. Việc lựa chọn phương pháp cần dựa trên vị trí, mức độ tổn thương và đặc điểm của từng người bệnh.

Điều quan trọng không phải là phương pháp nào mới nhất, mà là phương pháp nào phù hợp nhất với từng người bệnh, vừa giải quyết được tình trạng chèn ép vừa đảm bảo chức năng cột sống lâu dài.

6. LỜI KHUYÊN CHO NGƯỜI THƯỜNG XUYÊN ĐAU CỔ, TÊ TAY

PV: Thưa bác sĩ, những người thường xuyên đau cổ, tê tay hoặc gặp khó khăn trong vận động cần lưu ý gì để phát hiện sớm bệnh lý chèn ép tủy cổ?

BS.CKI Nguyễn Quang Hưng: Lời khuyên đầu tiên tôi muốn gửi đến bà con là nếu thường xuyên đau mỏi cổ, tê tay hoặc có những bất thường trong vận động, chúng ta nên nhìn lại những thói quen và tư thế làm việc hằng ngày.

Đặc biệt, những người phải cúi hoặc giữ cổ ở một tư thế trong thời gian dài như nhân viên văn phòng, thợ làm tóc, làm móng… cần chú ý điều chỉnh tư thế, vận động và nghỉ ngơi hợp lý để giảm những tác động không tốt lên cột sống cổ.

Nếu chỉ đau mỏi cổ do tư thế và triệu chứng cải thiện khi thay đổi thói quen, chúng ta có thể tiếp tục theo dõi. Nhưng nếu xuất hiện những dấu hiệu như tê hoặc yếu tay chân, bàn tay vụng về, cầm nắm khó, đi lại không vững hoặc mất thăng bằng, thì không nên chủ quan. Đây có thể là dấu hiệu liên quan đến chèn ép tủy hoặc các bệnh lý thần kinh khác và cần được bác sĩ thăm khám để xác định nguyên nhân.

Đặc biệt, nếu yếu hoặc tê tay chân xuất hiện đột ngột, người bệnh cần đến bệnh viện ngay để được đánh giá và loại trừ đột quỵ, thay vì tự theo dõi tại nhà.

Trong trường hợp triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc ngày càng nặng hơn, bác sĩ sẽ dựa vào thăm khám thần kinh và các triệu chứng cụ thể để chỉ định những cận lâm sàng cần thiết. Khi nghi ngờ tổn thương tủy cổ, MRI cột sống cổ là một phương tiện quan trọng giúp đánh giá tủy sống và vị trí chèn ép.

Kim Cương, ảnh: Tuấn Anh

Bài viết có sử dụng hình ảnh minh họa với sự hỗ trợ của AI